
Arbeidsrecht
Ziekte en re-integratie van werknemers: welke verplichtingen heb je?
In de eerste 2 ziektejaren dragen werkgever en zieke werknemer samen de verantwoordelijkheid voor re-integratie. Dat is de kern van de Wet verbetering poortwachter.
Samen verantwoordelijk: waar het in de eerste twee ziektejaren om gaat
In de eerste 2 ziektejaren dragen werkgever en zieke werknemer samen de verantwoordelijkheid voor re-integratie. Dat is de kern van de Wet verbetering poortwachter. Doel is dat de werknemer zo snel mogelijk terugkeert in het werk. De precieze stappen staan in de Regeling procesgang eerste en tweede ziektejaar.
UWV heeft die regeling uitgewerkt in een stappenplan ziekteverzuim voor werkgevers en een stappenplan ziekteverzuim voor werknemers. Zieken zonder werkgever – zoals uitzendkrachten en werklozen – begeleidt en re-integreert UWV zelf.
Tijdens de eerste 2 ziektejaren staat terugkeer naar werk voorop. Mogelijk gaat de werknemer tijdelijk minder uren werken, krijgt hij een aangepaste werkplek, doet hij ander werk of wordt hij gedetacheerd bij een andere werkgever. De wet gaat ervan uit dat snel en effectief ingrijpen het verzuim verkort. Hoe langer de zieke werknemer uit de roulatie is, hoe moeilijker terugkeer in het arbeidsproces wordt.
Het re-integratietraject duurt maximaal 2 jaar. Daarna beoordeelt UWV of de werknemer gedeeltelijk of helemaal arbeidsongeschikt is en of hij een uitkering krijgt: WIA, WGA of IVA.
Omdat u als werkgever het loon in die periode doorbetaalt, kunt u zich op de financiële gevolgen voorbereiden, bijvoorbeeld met een verzekering die het loon doorbetaalt. Werkgever en werknemer kunnen er samen voor kiezen de loondoorbetalingsperiode vrijwillig te verlengen als het erop lijkt dat de werknemer langer nodig heeft.
Belangrijke stappen in het re-integratietraject tijdens de eerste twee ziektejaren
- Dag 1Ziekmelding bij leidinggevende
- Dag 7Melding verzuim bij arbodienst of bedrijfsarts
- Week 6Probleemanalyse door bedrijfsarts of arboarts
- Week 8Aanmaken plan van aanpak met werknemer
- Week 42Werkgever meldt ziekte aan UWV
- Week 52Eerstejaarsevaluatie (samenvoeging werkgever & werknemer)
- Week 93Werknemer aanvraagt WIA-uitkering bij UWV
- Week 104UWV beoordeelt WIA-aanvraag
Voordelen en risico’s van een verlenging van de loondoorbetaling
- VoordelenHoudt werknemer langer in dienst, bevordert herstel, verbetert re-integratiekansen, geeft ruimte voor aangepast werk
- Risico’sVerhoogd financieel risico voor werkgever, onzekerheid over terugkeer, juridische gevolgen bij onvoldoende inspanning
De eerste week: ziekmelden en arbodienst inschakelen
Op dag 1 begint het traject met de ziekmelding van de werknemer bij de juiste persoon, meestal de leidinggevende. Leg vooraf vast wie dat is, zodat de melding niet bij een collega of in een algemene mailbox blijft hangen. Maak ook duidelijk dat de melding de eerste ziektedag markeert.
Uiterlijk op dag 7 meldt u het verzuim bij de arbodienst of bedrijfsarts. Wettelijk moet de werkgever al in de eerste week na de ziekmelding zo’n melding doen. De bedrijfsarts of arboarts neemt daarna contact op met de werknemer. De melding geeft de arbodienst of bedrijfsarts inzicht in het verzuim in het bedrijf, zodat hij zo nodig tijdig een re-integratieadvies kan geven aan werknemer en werkgever.
Stappenplan voor werkgevers bij ziekteverzuim (eerste 2 jaar)
- Ziekmelding op dag 1Werknemer meldt ziekte aan vastgestelde persoon (meestal leidinggevende)
- Melding bij arbodienst binnen 7 dagenWerkgever meldt verzuim aan bedrijfsarts of arboarts
- Probleemanalyse in week 6Bedrijfsarts analyseert wat werknemer nog wel en niet kan
- Plan van aanpak in week 8Samenstellen van re-integratieplan met werknemer
- Voortgangsgesprekken elke 6 wekenBewaking van voortgang en aanpassing van plan indien nodig
- Evaluatie na 1 jaar (week 52)Beoordeling of traject op goede weg is
- Aanvraag WIA na 2 jaar (week 93)Werknemer vraagt uitkering aan bij UWV
Week 6 en 8: probleemanalyse en plan van aanpak
Als de werknemer bijna 6 weken ziek is, stelt de bedrijfsarts of arbodienst een probleemanalyse op. Die moet er uiterlijk in week 6 liggen. De probleemanalyse beschrijft wat de werknemer nog wel en niet kan; de arboarts zet de problemen die de ziekte veroorzaakt en mogelijke oplossingen op een rij.
De bedrijfsarts bekijkt de situatie met de werknemer en adviseert de werkgever. Dat advies is het startpunt voor het verdere re-integratietraject: u leest het en bespreekt het met de werknemer.
Uiterlijk in week 8 stelt u met de werknemer een plan van aanpak op. Daarin legt u vast wat u samen voor het herstel doet en wat nodig is om het werk weer op te pakken. De werkgever kijkt wat er ondanks de ziekte wél mogelijk is, de werknemer denkt mee, en de afspraken over re-integratie komen in het plan. De werknemer werkt actief mee aan de uitvoering; de werkgever bewaakt het plan en zorgt voor goede begeleiding.
Tijdens het traject: voortgang, dossier en wederzijdse plichten
U moet minimaal 1 keer per 6 weken een voortgangsgesprek met de werknemer voeren en daarvan een verslag maken. In dat gesprek bekijkt u samen met de werknemer – en zo nodig met de arbodienst – hoe het gaat en wat de volgende stap is. Is dat nodig, dan past u het plan van aanpak aan.
De voortgang legt u vast in het re-integratieverslag. Werkgever en werknemer moeten hun inspanningen nauwkeurig bijhouden in een re-integratiedossier; doen ze dat niet, dan kan dat gevolgen hebben voor de loondoorbetaling en de uitkering.
De werknemer moet de regels rond ziekte en verzuim uit de wet of cao volgen. Hij moet passend werk binnen of buiten het bedrijf accepteren en de afspraken uit het plan van aanpak nakomen. Ook moet hij naar afspraken met de arbodienst of bedrijfsarts gaan en initiatief tonen en voorstellen doen voor ander werk.
Werkgever en werknemer proberen de werknemer terug te laten keren in de oude functie. Lukt dat niet, dan zoeken ze passend werk in een andere functie binnen het bedrijf of bij een andere werkgever (spoor 2).
Als werkgever moet u mogelijk maken dat de werknemer het huidige werk weer gedeeltelijk oppakt, bijvoorbeeld via aanpassingen in werkzaamheden of werktijden. U moet de werkplek aanpassen als dat nodig is, zoals een aangepast toilet of een traplift. Ook moet u re-integratie in een andere functie binnen of buiten het bedrijf mogelijk maken en de kosten van een re-integratiebedrijf betalen als dat wordt ingeschakeld.
Daarnaast betaalt u het loon maximaal 2 jaar door, met een minimum van 70% van het laatste loon. UWV kan in sommige situaties bepaalde hulpmiddelen en werkplekaanpassingen betalen, bijdragen in de kosten van re-integratie als de werknemer een tijdelijk contract heeft, of ondersteunen bij de start van een eigen bedrijf.
Het traject stopt als de werknemer weer helemaal hersteld is, als de arbeidsovereenkomst eindigt of als u de werknemer ontslaat. Zolang de werknemer bij u in dienst is, moet u hem blijven helpen passend werk te vinden.
Privacy: welke gegevens mag je als werkgever vragen?
Volgens de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) mag u als werkgever bij een ziekmelding of tijdens het re-integratieproces slechts beperkt gegevens van een werknemer vragen en verwerken. In de beleidsregels ‘De zieke werknemer’ beschrijft de Autoriteit Persoonsgegevens welke gegevens dat zijn. De gezamenlijke uitleg van die beleidsregels bevat een toelichting op de periode van de ziekmelding tot het eerste advies van de bedrijfsarts.
Bij het vragen en verwerken van gegevens houdt u zich dus aan de AVG en aan de beleidsregels ‘De zieke werknemer’.
Wat u voor de re-integratie nodig hebt – wat de werknemer nog wel en niet kan – volgt uit de probleemanalyse van de bedrijfsarts. Leg in het re-integratiedossier daarom alleen vast wat binnen de kaders van de beleidsregels valt; de exacte lijst met toegestane gegevens staat in die beleidsregels.
Na 1 en 2 jaar: eerstejaarsevaluatie, WIA en gevolgen
Er zijn vaste momenten waarop u of de werknemer iets bij UWV moet doen. In week 42 meldt u als werkgever aan UWV dat de werknemer ziek is. In week 52 volgt de verplichte eerstejaarsevaluatie: samen met de werknemer bespreekt u of het traject op de goede weg is om terug te keren naar werk.
In week 93 vraagt de werknemer een WIA-uitkering aan bij UWV; voor een WIA-uitkering moet de werknemer voor 35% of meer arbeidsongeschikt zijn. Uiterlijk in week 104 beoordeelt UWV de aanvraag.
UWV beoordeelt op basis van het re-integratieverslag of u en de werknemer genoeg hebben gedaan om terugkeer naar werk mogelijk te maken. Zo niet, dan kan UWV een WIA-uitkering weigeren of verminderen.
Dat kan ook gevolgen hebben voor de loondoorbetaling. Hebt u niet genoeg gedaan om de werknemer weer aan het werk te krijgen, dan moet u het loon nog maximaal 1 jaar langer doorbetalen. In die periode mag u de werknemer niet ontslaan.
U en de werknemer hebben 2 jaar lang alles gedaan om de re-integratie te laten slagen. Is de werknemer nog steeds ziek of arbeidsongeschikt, dan mag u de zieke medewerker ontslaan. Wilt u samen langer aan de re-integratie werken, dan kunt u bij UWV een verlenging van de loondoorbetaling aanvragen.
Als het misgaat: deskundigenoordeel en loon inhouden
Komen werkgever en werknemer er samen niet uit, dan kunnen zowel de werknemer als de werkgever bij UWV een deskundigenoordeel aanvragen. Die route is bedoeld voor discussies, bijvoorbeeld over de vraag of er voldoende aan re-integratie wordt gedaan, zonder dat u naar de rechter hoeft.
Werkgevers mogen loon inhouden van werknemers die zich niet aan de regels houden. Heeft die werknemer een Ziektewet-uitkering, dan meldt u dit met het formulier ‘Inhouden loon werknemer bij Ziektewet-uitkering’.
UWV betaalt ziekengeld in een aantal specifieke situaties. Het gaat onder meer om werknemers die ziek én zwanger zijn of ziek zijn geworden als gevolg van zwangerschap of bevalling. Ook werknemers die een orgaan doneren en werknemers met een structurele functionele beperking wegens ziekte of gebrek (no riskpolis) vallen eronder.
Werknemers ouder dan 55 jaar die ziek worden en direct voor indiensttreding ten minste 52 weken WW hebben ontvangen, horen er ook bij. Tot slot gaat het om werknemers van wie het dienstverband tijdens de ziekte afloopt, en om uitzendkrachten en sommige oproepkrachten, afhankelijk van de arbeidsovereenkomst.


