
Vergunningen
Vergunningen voor je bedrijf: welke heb je nodig en bij wie vraag je ze aan?
Overzicht van de vergunningen en meldingen voor Nederlandse ondernemers, met horeca als voorbeeld en een vergelijking van regels en leges in Amsterdam, Westervoort en Den Helder.
Wat je moet weten
- Een bedrijf kan met drie soorten toestemming te maken krijgen: een omgevingsvergunning of melding onder de Omgevingswet, gemeentelijke vergunningen uit de Algemene plaatselijke verordening (APV) en vergunningen voor je branche of beroep (Ondernemersplein).
- Een horecabedrijf heeft in veel gemeenten twee losse besluiten nodig: een exploitatievergunning op grond van de APV en een alcoholvergunning op grond van artikel 3 van de Alcoholwet. Beide vraag je bij de gemeente aan.
- De kosten verschillen sterk per gemeente. In de legesverordeningen voor 2026 kost een exploitatievergunning in Den Helder € 406,25, in Westervoort € 600 en in Amsterdam € 3.010,80 (zonder terras).
- Een gebruiksmelding voor brandveilig gebruik is bij een café of restaurant verplicht als er meer dan 50 personen tegelijk aanwezig kunnen zijn. Je dient die minstens vier weken voor ingebruikname in (IPLO).
- De gemeente mag een vergunning weigeren als er volgens de Wet Bibob ernstig gevaar bestaat op misbruik voor criminele doeleinden. Weiger je om aanvullende gegevens te geven, dan geldt dat zelf als ernstig gevaar (artikel 4 lid 2).
- Begin met de Vergunningcheck in het Omgevingsloket en neem daarna contact op met je gemeente. Je plan, de locatie en de gemeente bepalen samen wat je nodig hebt.
Welke toestemming hoort bij welke situatie
De tabel hieronder geeft een eerste kaart. Ze vervangt de check bij je eigen gemeente niet, want lokale regels in de APV en het omgevingsplan verschillen.
| Situatie | Wat meestal nodig is | Waar |
|---|---|---|
| Je pand verbouwen of uitbreiden, gevelreclame plaatsen | Omgevingsvergunning of melding | Omgevingsloket, Ondernemersplein |
| Een activiteit met gevolgen voor het milieu | Vergunning, melding of alleen algemene regels | Omgevingsloket |
| Horeca starten of overnemen | Exploitatievergunning, alcoholvergunning, vaak een terrasregeling en een gebruiksmelding | Gemeente |
| Evenement, kraam, festiviteit, parkeren, reclameborden | Vergunning of melding op grond van de APV | Gemeente |
| Taxi | Vergunning taxivervoer, chauffeurskaart en ondernemerskaart | Kiwa Register |
| Zorg | Inschrijving in het BIG-register, aanmelding bij CIBG | BIG-register, CIBG |
| Beveiliging | Vergunning en keuring van uniformen | Justis, politie |
| Financiële dienstverlening | Vergunning | AFM of DNB |
Over de eerste twee rijen geeft de Rijksoverheid één nuance. Bedrijven die niet in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) staan, zoals horeca en detailhandel, vallen onder de algemene milieuregels in het omgevingsplan van de gemeente (Rijksoverheid). Hoe de omgevingsvergunning zelf werkt, lees je in het artikel over de omgevingsvergunning voor bedrijfsactiviteiten.
Horeca: de toestemmingen in volgorde
1. Past horeca op deze plek? Kijk voordat je een huur- of koopcontract tekent in het Omgevingsloket naar de regels op de kaart. De gemeente moet de exploitatievergunning weigeren als de exploitatie strijdt met het omgevingsplan, tenzij een buitenplanse omgevingsvergunning is verleend. Zo staat het in artikel 3.3 van de APV 2008 van Amsterdam. Sommige gemeenten hebben bovendien een horecagebiedsplan dat bepaalt welk type zaak waar mag komen (KVK).
2. Exploitatievergunning. Je hebt die nodig als gasten bij jou eten of drinken. Alleen afhalen of bezorgen vraagt meestal geen exploitatievergunning, maar stem dat met de gemeente af. Wijzigt je rechtsvorm, breid je het terras uit, krijg je een andere leidinggevende of plaats je speelautomaten? Dan moet je de vergunning meestal wijzigen of opnieuw aanvragen (Ondernemersplein). Een nieuwe rechtsvorm raakt dus ook je vergunning.
3. Alcoholvergunning. Wie een horecabedrijf uitoefent, heeft een vergunning van de burgemeester nodig (artikel 3 Alcoholwet). Leidinggevenden zijn minstens 21 jaar, niet van slecht levensgedrag, en ingeschreven in het Register Sociale Hygiëne (artikel 8). Een inrichting heeft minstens één horecalokaliteit van 35 m² (artikel 10 lid 2), tenzij de burgemeester afwijkt voor een rijksmonument. Het pand mag niet voor het publiek open zijn als er geen leidinggevende aanwezig is die op het aanhangsel bij de vergunning staat (artikel 24). Voor alleen zwak-alcoholische drank bij een bijzondere gelegenheid kan de burgemeester een ontheffing geven voor ten hoogste twaalf aaneengesloten dagen (artikel 35).
4. Gebruiksmelding en omgevingsvergunning. Bij horeca is vrijwel altijd sprake van een bijeenkomstfunctie. Boven de 50 personen is een gebruiksmelding nodig, bij een hotel (logiesgebouw) boven de 10 (IPLO). Een nieuwe eigenaar of huurder van een al gemeld pand hoeft geen nieuwe melding te doen, want de melding is zaakgebonden. Verbouwen of een lichtbak aan de gevel kan een omgevingsvergunning vragen.
5. Integriteitstoets. De gemeente kan een Bibob-onderzoek doen. Iemand staat in relatie tot strafbare feiten als hij ze zelf pleegde, of leiding gaf aan, zeggenschap had over of vermogen verschafte aan een rechtspersoon die ze pleegde (artikel 3 lid 4). Redactionele suggestie: lever volledige gegevens over iedereen die bij het bedrijf betrokken is. Het ondernemingsrecht-artikel legt uit wie in een bv bestuurder of aandeelhouder is.
Zo verschilt het per gemeente
Drie gemeenten, drie uitkomsten. De bedragen zijn de leges voor het in behandeling nemen van een aanvraag volgens de legesverordeningen 2026 van Amsterdam, Westervoort en Den Helder.
Amsterdam
- Exploitatievergunning
- € 3.010,80 zonder terras, € 3.621,50 met terras
- Alcoholvergunning
- € 1.882,10
- Ontheffing art. 35 Alcoholwet
- € 360
- Wisselen van leidinggevende
- € 404,80 voor de eerste persoon
- Terras aanpassen
- € 681,30
Westervoort
- Exploitatievergunning
- € 600
- Alcoholvergunning
- € 300 samen met een exploitatievergunning, € 600 los
- Ontheffing art. 35 Alcoholwet
- € 150
- Wisselen van leidinggevende
- € 250 (melding)
- Terras aanpassen
- Onderdeel van de exploitatievergunning
Den Helder
- Exploitatievergunning
- € 406,25
- Alcoholvergunning
- € 634,45
- Ontheffing art. 35 Alcoholwet
- € 35,90
- Wisselen van leidinggevende
- € 161,75
- Terras aanpassen
- € 55,65
Ter vergelijking: KVK noemt voor een exploitatievergunning een bandbreedte van € 500 tot € 3.500 en voor een alcoholvergunning € 120 tot € 1.800. Zo'n bandbreedte is een indicatie, geen tarief. Vraag altijd de legesverordening van je eigen gemeente op.
Ook de regels verschillen. In Amsterdam is de vergunning gebonden aan het bedrijf. Stopt de exploitatie, dan vervalt de vergunning, tenzij de rechtsopvolger binnen vier weken na de overdracht een aanvraag indient (art. 3.5 en 3.7 APV). In Westervoort is de exploitatievergunning persoonsgebonden, locatiegebonden en niet overdraagbaar, en een wisseling van leidinggevende meld je binnen een week schriftelijk (artikelen 4 en 5 van de beleidsregels).
Het terras laat dezelfde spreiding zien. KVK meldt dat je in veel gemeenten de terrasvergunning elk jaar opnieuw aanvraagt. In Westervoort is het terras juist onderdeel van de exploitatievergunning, die voor onbepaalde tijd wordt verleend. Die beleidsregels stellen onder meer dat een doorgang minimaal 1,8 meter breed is (1,5 meter als er te weinig ruimte is), dat je 0,5 meter afstand houdt van obstakels zoals brandkranen en dat het terras tussen 23.00 en 06.00 uur gesloten is, tenzij een regel of ontheffing iets anders bepaalt. Terrasruimte waarop meerdere gegadigden aanspraak kunnen maken is schaars. Zo'n vergunning loopt maximaal zes jaar en bij meer gegadigden volgt een evenredige verdeling of loting. In Amsterdam kan de burgemeester gebieden aanwijzen waar je een terrasexploitatieplan moet overleggen of waar terrassen verboden zijn (art. 3.19 en 3.20).
Evenementen, reclame en parkeren in het kort
Voor een evenement is in Amsterdam een vergunning van de burgemeester nodig. De aanvraag moet uiterlijk tien weken voor de aanvang binnen zijn (art. 2.40). Een eendaags evenement met op elk moment hooguit 250 bezoekers, tussen 09.00 en 23.00 uur, zonder commercieel karakter en zonder verkeershinder, hoeft alleen gemeld te worden, minstens twee weken vooraf (art. 2.41). De drempels staan dus in de APV zelf. In Den Helder kost een reguliere evenementenaanvraag € 91,30.
Gevelreclame en lichtbakken kunnen een omgevingsvergunning vragen (KVK). Regels over verkoopkramen, festiviteiten, parkeren, terrassen en reclameborden staan in de APV (Ondernemersplein). Vraag voor parkeren bij je eigen gemeente of een bedrijfsvergunning bestaat, want de voorwaarden zijn lokaal.
Aanvragen: volgorde, termijnen en contact
- Controleer het omgevingsplan van het adres via de kaart in het Omgevingsloket.
- Doe de Vergunningcheck. Je kunt aan de uitkomst geen rechten ontlenen.
- Bespreek je plan met de gemeente. In Den Helder is een informatieoverleg gratis en kost een principeverzoek € 186,85.
- Vraag de omgevingsvergunning aan als de check dat aangeeft.
- Vraag de exploitatie- en alcoholvergunning aan. Digitaal kan via de Berichtenbox voor bedrijven, de omgevingsvergunning nu nog niet. Een onvolledige aanvraag kan de termijn opnieuw laten ingaan.
- Dien de gebruiksmelding minstens vier weken voor opening in.
Over de tijd: voor een omgevingsvergunning beslist de gemeente in de reguliere procedure binnen acht weken, of binnen twaalf weken als instemming van een ander bestuursorgaan nodig is. Verlenging met ten hoogste zes weken kan eenmaal (artikel 16.64 Omgevingswet). KVK noemt voor de exploitatie- en de alcoholvergunning maximaal acht weken, eenmaal te verlengen met acht weken. Redactionele suggestie: reken bij een nieuwe zaak met een ruime marge tussen aanvraag en opening en teken pas een huurcontract als je de plaats hebt gecontroleerd of een ontbindende voorwaarde opneemt.
Contact: de gemeente voor alle APV-vergunningen, het Omgevingsloket voor de omgevingsvergunning en KVK voor algemene vragen over starten. Wat kosten en tijd van een bouwvergunning betekenen, lees je in het artikel over de omgevingsvergunning.
Bronnen
- Vergunningen voor uw bedrijf, Ondernemersplein
- Exploitatievergunning horecabedrijf, Ondernemersplein
- Horecabedrijf starten: deze horecavergunningen heb je nodig, KVK
- Alcoholwet, wetten.overheid.nl
- Wet Bibob, wetten.overheid.nl
- Omgevingswet, wetten.overheid.nl
- Algemene Plaatselijke Verordening 2008 (Amsterdam), lokaleregelgeving.overheid.nl
- Beleidsregels exploitatievergunningen openbare inrichtingen en terrassen Westervoort 2024
- Algemene legesverordening Amsterdam 2026
- Legesverordening Den Helder 2026
- Legesverordening 2026 Westervoort
- Gebruiksmelding in het Bbl, Informatiepunt Leefomgeving
- Gebruiksregels horeca, Informatiepunt Leefomgeving
- Vergunningcheck in het Omgevingsloket, Informatiepunt Leefomgeving
- Wanneer moet ik als bedrijf een milieu- of omgevingsvergunning aanvragen, Rijksoverheid
