
Contracten
Zakelijk contract opstellen en wat te doen als de ander niet nakomt
Hoe je een zakelijk contract controleert (wie tekent, welke clausules) en welke stappen het Burgerlijk Wetboek geeft bij niet-nakoming: ingebrekestelling, schadevergoeding, ontbinding en rechter.
Wat je moet weten over contracten en niet-nakoming
- Een overeenkomst komt tot stand door aanbod en aanvaarding (art. 6:217 BW). Een verklaring kan in iedere vorm worden gedaan, dus ook mondeling, tenzij de wet een vorm voorschrijft (art. 3:37 lid 1 BW). Schriftelijk vastleggen is vooral een kwestie van bewijs.
- Een bv wordt vertegenwoordigd door het bestuur. Elke bestuurder is bevoegd, tenzij de statuten dat beperken (art. 2:240 BW). Het uittreksel uit het Handelsregister toont wie tekenbevoegd is, ook als dat beperkt is of alleen samen met een ander.
- Schadevergoeding en ontbinding vragen in de regel verzuim. Dat ontstaat meestal pas na een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn (art. 6:82 BW). Zonder die stap kan een ontbinding ongeldig zijn.
- Ontbinden doe je met een schriftelijke verklaring (art. 6:267 BW), en alleen bij een tekortkoming die dat rechtvaardigt (art. 6:265 BW).
- Bij de kantonrechter ga je met een vordering tot € 25.000 en mag je zonder advocaat procederen. Daarboven is een advocaat verplicht (art. 93 en 79 Rv).
- Mediation kan een zaak voorkomen of bekorten, maar vraagt de instemming van alle betrokkenen (Rechtspraak).
Dit artikel gaat over contracten tussen bedrijven en volgt Nederlands recht (Burgerlijk Wetboek en Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, stand 2026). Algemene voorwaarden staan in wanneer algemene voorwaarden gelden, betalingstermijnen en incassokosten in betalingsvoorwaarden en incassokosten.
Wie mag tekenen?
Een contract sluit je met een handelingsbekwaam persoon: iemand van 18 jaar of ouder die niet onder curatele staat. Of iemand onder curatele staat, zie je in het Centraal Curatele- en bewindregister (Ondernemersplein). Namens een bv tekent een bestuurder of een gevolmachtigde.
Controleer de tekenaar aan de hand van het uittreksel uit het Handelsregister. KVK adviseert te controleren of naam en KVK-nummer in het contract overeenkomen met het register. Een tekenaar kan beperkt bevoegd zijn, bijvoorbeeld tot een maximumbedrag of alleen samen met een ander. Volgens KVK hoeft de zakenpartner zich bij een onbevoegde ondertekening in de regel niet aan de afspraak te houden.
De wet geeft daarbij nuance. De vertegenwoordigingsbevoegdheid van een bestuurder is jegens derden in beginsel onbeperkt en onvoorwaardelijk, voor zover de wet niet anders bepaalt (art. 2:240 lid 3 BW). En wie op grond van een verklaring of gedraging van de ander redelijkerwijs mocht aannemen dat een toereikende volmacht was verleend, kan zich daarop beroepen (art. 3:61 lid 2 BW). Redactionele suggestie: vraag bij elk nieuw contract een recent uittreksel en laat een volmacht schriftelijk vastleggen, ook als je hoopt dat de wet je beschermt.
Welke clausules je controleert
Ondernemersplein noemt als onderdelen van een contract de omschrijving van het product of de dienst, de prijs, de partijen en de instemming van de klant, en vaak ook looptijd, opzegtermijn, levering, gevolgen van niet-nakoming, betalingstermijnen, garantie en een manier om meningsverschillen op te lossen. Loop ze zo na. De kolom "Waar je op let" is een redactionele suggestie, behalve waar een wetsartikel wordt genoemd.
| Onderdeel | Waar je op let |
|---|---|
| Prestatie | Staat precies wat er wordt geleverd en wanneer? Zonder omschrijving is een tekortkoming moeilijk aan te tonen. |
| Prijs en betaling | Termijn, indexering, rente. Zie het artikel over betalingsvoorwaarden. |
| Looptijd en opzegging | Wanneer eindigt het contract en hoe zeg je op? Sluit het contract tussentijdse opzegging uit, dan zit je daaraan vast. |
| Boetebepaling | Een bedongen boete vervangt de wettelijke schadevergoeding (art. 6:92 BW). De rechter kan een boete matigen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist (art. 6:94 BW). |
| Service levels (SLA) | Spreek reactie- en hersteltijden af per urgentieniveau, en wat er gebeurt als de leverancier die mist. |
| Geschillen | Wie beslist, welk recht geldt, is mediation een eerste stap? |
Daarnaast werkt een overeenkomst ook uit wat de wet, de gewoonte en de redelijkheid en billijkheid meebrengen (art. 6:248 BW). Een regel uit het contract geldt niet als dat in de omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.
Als de ander niet nakomt: de stappen volgens het BW
- Stel de tekortkoming vast.Elke tekortkoming in de nakoming verplicht tot vergoeding van de schade, tenzij zij niet aan de schuldenaar kan worden toegerekend (art. 6:74 en 6:75 BW). Te laat, onvolledig of in andere kwaliteit leveren is ook een tekortkoming.
- Verzamel bewijs.Contract met bijlagen, offertes, opdrachtbevestigingen, e-mails, meldingen met datum en ticketnummer, en je eigen schadeberekening.
- Stel in gebreke.Een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn voor nakoming. Blijft nakoming binnen die termijn uit, dan is de schuldenaar in verzuim (art. 6:81 en 6:82 BW). Een verklaring moet de ander bereiken om te werken (art. 3:37 lid 3 BW); zorg dus dat je kunt bewijzen dat hij haar ontving.
- Weet wanneer dat niet nodig is.Verzuim treedt zonder ingebrekestelling in als een voor betaling bepaalde termijn verstrijkt, als de verbintenis uit onrechtmatige daad voortvloeit, of als uit een mededeling van de schuldenaar blijkt dat hij zal tekortschieten (art. 6:83 BW).
- Kies je middel.
| Middel | Artikel | Verzuim nodig? | Let op |
|---|---|---|---|
| Nakoming eisen | 3:296 | art. 3:296 noemt het niet | De rechter kan de schuldenaar veroordelen tot nakoming. |
| Schadevergoeding | 6:74, 6:87 | ja, tenzij nakoming blijvend onmogelijk is | Vervangende schadevergoeding vraagt een schriftelijke mededeling. |
| Ontbinding | 6:265, 6:267 | ja, tenzij nakoming blijvend of tijdelijk onmogelijk is | Niet bij een tekortkoming van geringe betekenis. Schriftelijke verklaring of via de rechter. |
| Opschorten van je eigen prestatie | 6:52, 6:262 | art. 6:262 noemt het niet | Alleen voor zover de tekortkoming dat rechtvaardigt. |
De schade omvat geleden verlies en gederfde winst (art. 6:96 BW). Ook redelijke kosten om schade en aansprakelijkheid vast te stellen en om buiten rechte voldoening te krijgen komen in aanmerking. De schade moet wel aan de gebeurtenis kunnen worden toegerekend (art. 6:98 BW).
Wat er gebeurt als je de stappen overslaat: een uitspraak
De Rechtbank Oost-Brabant (kantonrechter) oordeelde op 2 april 2020 over een huurovereenkomst van twee printers (ECLI:NL:RBOBR:2020:1996). De huurder liet vanaf april 2018 de huur onbetaald. In juli 2018 bleek dat de teller van één printer een A3-afdruk dubbel telde, waardoor te veel werd gefactureerd. De huurder verklaarde de overeenkomst per e-mail per direct ontbonden, zonder de verhuurder de kans te geven de fout te herstellen.
De kantonrechter vond de ontbinding niet geldig, om twee redenen. Ten eerste was er geen tekortkoming die ontbinding rechtvaardigde: de printer werkte en het tellerprobleem was van ondergeschikt belang. De rechter verwees naar HR 28 september 2018, volgens welke alleen een tekortkoming van voldoende gewicht recht geeft op ontbinding. Ten tweede ontbrak verzuim: de e-mail was geen ingebrekestelling, omdat de verhuurder daarin geen redelijke termijn voor herstel kreeg. Ook het beroep op opschorting mislukte, omdat de huurder herstel had verhinderd. De algemene voorwaarden sloten bovendien opschorting en tussentijdse opzegging uit. De huurder werd veroordeeld tot betaling van € 77.141,60 hoofdsom, vermeerderd met rente en kosten, en tot teruggave van de printers.
De les is breder dan huur: wie ontbindt zonder voorafgaande ingebrekestelling en zonder de ander kans op herstel te geven, loopt het risico zelf in gebreke te zijn. Het bedrag lag ruim boven € 25.000, maar huurzaken horen ongeacht het bedrag bij de kantonrechter (art. 93 sub c Rv).
Een modeltijdlijn
Onderstaande tijdlijn is een model, geen beschrijving van een werkelijk geval. De wettelijke stappen staan vast; de dagen zijn een redactionele suggestie.
| Moment | Stap |
|---|---|
| Dag 0 | Je constateert dat een afgesproken levering uitblijft. Leg datum en feiten vast, verzamel bewijs. |
| Dag 1 tot 3 | Verstuur een schriftelijke ingebrekestelling met een concrete termijn, bijvoorbeeld 14 dagen, en vermeld wat je doet als die verstrijkt. |
| Dag 17 | De termijn is verstreken zonder nakoming: verzuim (art. 6:82 BW). Eén korte herinnering kan, maar nodig is dat niet. |
| Dag 17 tot 20 | Kies: nakoming eisen, schriftelijk vervangende schadevergoeding vorderen, of schriftelijk ontbinden. Stel intussen mediation voor. |
| Dag 30 of later | Lukt het niet, dan volgt een dagvaarding. Tot € 25.000 bij de kantonrechter, daarboven bij de civiele rechter met advocaat. |
Mediation en de rechter
Volgens Rechtspraak helpt een mediator partijen samen een oplossing te vinden. Dat kan een rechtszaak voorkomen of sneller beëindigen. Je kunt er alleen voor kiezen als iedereen het ermee eens is. Loopt er al een zaak, dan kan jij of de rechter mediation voorstellen; de rechter is nooit bij het gesprek.
Voor de rechterkeuze geldt artikel 93 Rv: de kantonrechter behandelt geldvorderingen tot en met € 25.000 (rente tot de dag van dagvaarding inbegrepen), en zaken over onder meer arbeid, huur, agentuur en consumentenkoop ongeacht het bedrag. In zaken voor de kantonrechter kunnen partijen in persoon procederen; in alle andere zaken alleen via een advocaat (art. 79 Rv). Rechtspraak noemt dezelfde grens: de kantonrechter behandelt dagvaardingsprocedures over een geldbedrag tot en met € 25.000, de civiele rechter over meer dan € 25.000, en bij de civiele rechter is een advocaat verplicht. Kijk ook in je contract of een andere rechter, arbitrage of mediation is afgesproken. Betrek een jurist als de belangen groot zijn; deze tekst beoordeelt jouw geval niet.
Sluit een bestuurder een contract dat zijn bv niet kan nakomen, of tekent hij privé mee, dan kan hij zelf worden aangesproken. Dat staat in bv oprichten en besturen.
Bronnen
- Ondernemersplein: contracten en overeenkomsten
- Burgerlijk Wetboek Boek 6 op wetten.overheid.nl
- Burgerlijk Wetboek Boek 3 op wetten.overheid.nl
- Burgerlijk Wetboek Boek 2 op wetten.overheid.nl
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering op wetten.overheid.nl
- KVK: is je zakenpartner betrouwbaar
- KVK: uittreksel Handelsregister
- Rechtspraak: mediation
- Rechtspraak: een rechtszaak beginnen (kantonrechter of civiele rechter)
- Rechtspraak: Rechtbank Oost-Brabant, 2 april 2020
- Rechtspraak: Hoge Raad 28 september 2018

